Mürit Kefer

Bu meşhur konuşmayı Haz. Cabir kendisi anlatıyor;
“ Bir seferde Peygamberle birlikte bulundum. Dönüş yolunda devem yürümez oldu ve beni kafileden geri bıraktı. Bu sırada Peygamber yanıma gelip, - Cabir! Neden geride kaldın? diye sordu. Ben, - Devem yürümüyor, dedim. Bunun üzerine Peygamber hemen kendi devesinden inip, elindeki ucu çatal değnekle devemi çekti ve bana, - Haydi şimdi bin! buyurdu. Sonra yolda bana, - Evlendin mi? diye sordu. Ben de, - Evet, evlendim, dedim. Tekrar, - Kız mı, yoksa dul mu aldın? diye sordu. Ben, - Dul, diye cevap verdim. Bunun üzerine Peygamber, - Kendi yaşında genç bir kızla evlenmek istemez miydin? Birlikte oynaşıp eğlenirdiniz, diyerek latife etti ve, - Evlendin ve şimdi eve dönüyorsun. Artık bundan sonra çocukluk etme ve akıllı ol. Allah’tan hayırlı evlatlar iste, buyurdu. Sonra da, - Deveni satar mısın? diye sordu. Ben, - Evet, satarım! dedim. Medine’ye varınca ödemek üzere bir okiyye bedelle satın aldı. Sonra ayrıldık ve Peygamber önden gitti. Kuşluk vakti Medine’ye girdiğimizde Onu mescidin kapısında bulduk. - Yeni mi geldin? dedi. – Evet, dedim. – Deveni bırak da iki rekat namaz kıl, buyurdu. Sonra Bilal’e alacağımı vermesini söyledi. Bilal de fazlası ile gümüş tartarak verdi. Ben dönüp giderken Bilal beni geri çağırdı. Ben, Peygamber vazgeçti de devemi geri verecek zannettim. Halbuki dünyada bana bu deve kadar sevimsiz bir şey yoktu. Peygamber bana, - Deveni al, bedeli de senin olsun! buyurdu.” 17
Bair, Arapça’da huysuz genç deve demektir ve hadisin ekinde verilen açıklama oldukça ilginçtir.
“ Bu hadis, ilim ehli arasında Hadis-i Bâir namı ile meşhurdur. Buhari yirmi kadar yerde rivayet etmiştir. Müslim, Ebu Davud, Tirmizi ve Nesai de muhtelif kimselerden muhtelif söylenişlerle rivayet etmişlerdir. Bu hadiste en çok ihtilaf edilen noktalardan biri, Cabirin devesinin kıymeti olmuştur. Bir okiyye rivayetinden başka, beş okiyye, iki okiyye, iki dirhem rivayet edenler de vardır. Bazıları da dört dinar rivayet etmişlerdir. Davudi, altının okiyye ile ölçülmediğini bildirerek dinar rivayetini reddeder. Esasen Müslim’in bir rivayetinde de, - Ey Cabir deveni de dirhemlerini de al, denilmesi de Davudiyi doğrular. Diğer taraftan Gümüşün zekat ölçüsü iki yüz dirhem, devenin zekat ölçüsü beş deve olduğuna göre, o günlerde bir devenin kırk dirhem yani bir okiyye olduğu ve Buharinin rivayetinin doğru olduğu anlaşılır. Kadı Iyaz dirhem konusundaki ihtilafı, hadisin mana itibariyle önemsenmiş olmasına bağlar.”
Ne Peygamberin, ne de Cabirin önemsemediği bu huysuz devenin altın dinarla mı yoksa gümüş dirhemle mi, üçe mi yoksa beşe mi satıldığının bin yıldır yeterince tartışıldığını kabul ederseniz, artık hadiste Kadı Iyaz’ın işaret ettiği manayı aramaya başlayabiliriz demektir. Bu manayı Buhari bilmektedir ve bakın nasıl anlatıyor.
“ Hadisin Arapça metnindeki Keys sözcüğü ile kastedilen çocuktur, çocuk aklıdır. Şu halde Peygamberin bu sözcükle anlatmak istediği şudur; - Evlendin ve şimdi eve dönüyorsun. Artık çocukça düşünce ve davranışlardan kurtulmaya çalış, akıllı ol ve Allah’tan hayırlı evlatlar iste!”
Buharinin verdiği bu mana, Tecridi dilimize çeviren sayın Kamil Miras’ın da çok hoşuna gitmiş olmalıdır ki, kendi verdiği açıklamanın sonunda şöyle der,
“ Hadis ilminin büyük ustasının bu yorumu varken, diğerlerini izah etmeye lüzum görmedik.”
Kadı Iyaz’ın söz ettiği bu mana, Buharinin verdiği açıklama ile yeterince anlaşılmıştır umarım. Elli beş yaşındaki Peygamber, aylardır her önüne gelene hurma bahçesindeki mucizeyi anlatan on sekiz yaşındaki Cabire, çocukluk etme, akıllı ol, demektedir. Daha ne desin!
Bedeniyle Peygamberin yanı başında duran Cabir, on sekiz yaşının anlayışı ile Peygamberin olağanüstü anlayışından henüz epeyce uzaklardadır. Söz ettiğim uzaklık, işte bu uzaklıktı.
Şüphe yok ki, doksan dört yaşına kadar uzun bir ömür süren Haz. Cabir daha sonraki yıllarda çok şeyi anlamış olmalıdır. Ne çare ki, çocukken söyledikleri artık yeni çocukların dilinde dolaşır olmuştur ve geri alma imkanı yoktur.